Logo Gmina Kołaczyce

Mogiła Żydowska Upamiętniająca Rozstrzelanych

     Mogiła ludności żydowskiej upamiętniająca osoby, które w 1942 roku zostały wysiedlone ze swoich domów i przewiezione do przejściowego obozu dla Żydów, utworzonego w Kołaczycach. Po około czternastodniowym pobycie w obozie osoby te zostały przewiezione do lasu w Krajowicach i rozstrzelane. Byli to mężczyźni, kobiety i dzieci z Brzostku, Kołaczyc oraz okolicznych wsi.
     Mogiła ta przykryta jest kamienną płytą, na której widnieje napis: „Tu spoczywają szczątki około 260 osób z Kołaczyc, zamordowanych 12 sierpnia 1942 roku przez hitlerowskich zbirów"

Kilka informacji na temat społeczności żydowskiej w Kołaczycach

Do wybuchu I wojny światowej w Kołaczycach mieszkało ok. 300 Żydów.
Świątynia żydowska – Bożnica - znajdowała się w Kołaczycach w okolicach mostu przy drodze krajowej nr 73.

Drewniany, nieduży budyneczek miał  jedną salę główną dla mężczyzn i jedną mniejszą salę dla kobiet.

W czasie II wojny światowej Niemcy zniszczyli budynek, wynieśli z niego wszystkie przedmioty kultu religijnego, Tory rzucano na obornik i kazano Żydom po nich deptać. Profanacja przedmiotów kultu religijnego miała zupełnie załamać wiarę w społeczności żydowskiej i jeszcze bardziej ich upokorzyć. Bożnica w Kołaczycach została rozebrana. Wszyscy kołaczyccy Żydzi należeli do Frysztackiej Gminy Wyznaniowej. Ostatnim cadykiem w Kołaczycach był Chaim Baruch Halberstam, prawnuk Chaima, cadyka z Nowego Sącza, założyciela dynastii cadyków z rodu Halberstamów, będący jednocześnie rabinem we Frysztaku.

Tam, gdzie dzisiaj stoi budynek Nadleśnictwa Kołaczyce, Żyd Uszer dzierżawił stodołę i handlował porcjami siana oraz słomy.
Sklep z mięsem czyli jatkę, w samym ryneczku Kołaczyc,  prowadził Żyd Szlama.
Sklep „wielobranżowy”, ze wszystkim co mogło się przydać, prowadził Żyd Cap.
Żyd Abrim Berl handlował towarem dla szewców. Ponieważ skóry i wszystkie szewskie dodatki było drogie, kupowano u Abrima Berla kawałki skór na sztuki. Na większe zakupy pozwolić sobie mogli jedynie zamożniejsi mistrzowie szewscy w Kołaczycach.
Kołaczyce miały również własnego lekarza – był nim Żyd Bodek.

W okresie tuż przed II wojną światową było w Kołaczycach kilkanaście (ok. 16-20 ) rodzin Żydowskich. Większość z nich zamordowali hitlerowcy, likwidując getto przejściowe
w Kołaczycach.

Mogiła w lesie na Wzgórzach Warzyckich w Krajowicach jest miejscem ostatniej wędrówki współmieszkańców Kołaczyc, Brzostku i Nawsia Kołaczyckiego pochodzenia Żydowskiego. Dramat rodzin żydowskich rozegrał się wcześnie rano dnia 12 sierpnia 1942 roku .
Naoczni świadkowie tych wydarzeń opowiadają jak Niemcy wypędzali wszystkich Żydów z domów na kołaczycki rynek, potem zgromadzonych w ciasny tłum przerażonych ludzi, gonili jak bydło na błonia. Płacz i jęk przerażonych ludzi niósł się po całej okolicy. Żydzi mieli nadzieję, że będą wywiezieni znowu w inne miejsce lub do obozów. Obok potoku Bieździada, załadowano zgromadzonych na samochody i wywieziono w kierunku Jasła. Nikt jeszcze nie przypuszczał, że to już koniec życia. Kilku osobom udało się uciec. Był to Ber, Waldowa z wnuczką i Chabek z żoną, ale zostali dogonieni. Żydówkę Waldową z wnuczką zastrzelono nad Wisłoką (i tam znajduje się ich grób). Żyda Chabka po kilku dniach zastrzelono pod lasem za "skałą Dudkiewicza", tam też go pochowano. Ostatecznie Ber również został znaleziony i zastrzelony.
Dwa dni przed zagładą dwie młode, śliczne Żydówki mieszkające w Nawsiu Kołaczyckim, poszły w pole wczesnym rankiem z sierpami, dzięki czemu uratowały życie.
Na krótko  przed mordem - zmuszeni do pracy przez Niemców - młodzi mężczyźni z tzw. Baudienstu - trzej z Kołaczyc i reszta z innych miejscowości - wykopali ogromny podłużny dół, około 70 metrów długości i 2 metrów szerokości, na Podzamczu w Krajowicach pod lasem.
Przywiezionych w to miejsce Żydów zamordowano. Po rozstrzelaniu wszystkich przywiezionych Żydów, około 260 osób, mężczyźni z Baudienstu zasypali ziemią we wspólnej mogile a następnie ułożyli na tym grobie darń i sadzili drzewka. W ten sposób chciano zamaskować zbrodnię.

W ciągu kilku miesięcy wyłapano tych, którym udało się uciec z getta zorganizowanego w Kołaczycach i rozstrzelano.
Całą akcję prowadzili gestapowcy z Jasła: Helmut Mentz, Karol Haich, Leopold Bacher i starosta jasielski Walter Gentz.
W miejscu mordu umieszczono kamień – macewę z napisem „Tu spoczywają szczątki około 260 osób z Kołaczyc, zamordowanych 12 sierpnia 1942 roku przez zbirów hitlerowskich”. Żydów z Nawsia Kołaczyckiego i 16 innych miejscowości nie uwzględniono w tym napisie. 

W mogile na Podzamczu, znajdującej się ok. 300 metrów od drogi krajowej nr 73, kierując się na prawo ku wzgórzu, spoczywają szczątki Żydów z Kołaczyc i Nawsia zamordowanych 12 sierpnia 1942 z rodzin: Allachów, Aronów, Berów, Bodków, Buchów, Chabków, Eilów, Kloców, Krauzów, Krautów, Mośków, Mortków, Ryfków, Szermerów Ślamów, Usier, Waldów, Walachów, Weinbergerów, Zibberberów.
Te nazwiska udało się wychwycić z ludzkiej pamięci, innych nazwisk dzisiaj już nikt nie pamięta.

 Znane było wszystkim mieszkańcom Kołaczyc święto żydowskie zwane Świętem Kuczek (nazwane potocznie Kucki). Po jesiennych zbiorach plonów przez 7 dni radośnie biesiadowano  w wybudowanych z desek szałasach na podwórkach domostw.  Taki zwyczaj nawiązywał do symbolicznej wędrówki Żydów przez pustynię i oczekiwaniu na mannę.

Podczas Szabatu Żydzi nie pracowali. Czas wypełniała im modlitwa, czytanie Tory, odpoczynek, radowanie się spotkaniem z rodziną i znajomymi. Nie wykonywano nawet prac domowych, do ich wykonania zatrudniano tzw. Goja – nie Żyda. Szabat trwa od zachodu słońca w piątek do godziny po zachodzie  słońca w sobotę. Ten czas poświęcony był wyłącznie Bogu i Rodzinie.

Burmistrz gminy zaprasza

Małgorzata Salacha

Przyjęcia interesantów:
Poniedziałek 800 - 1400
W pozostałe dni w miarę wolnego czasu

Urząd Miejski w Kołaczycach

ul. Rynek 1
38-213 Kołaczyce
tel.:13 44 602 21
tel.:13 44 602 49
tel.:13 44 602 94
fax: 13 44 602 58
e-mail: sekretariat@kolaczyce.itl.pl

Zobacz również

wersja językowa

Kalendarz

sierpień 2018
Pn
Wt
Śr
Cz
Pt
So
Ni
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31

Zegar

  • :
  • :
Akceptuję

Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies.