Logo Gmina Kołaczyce

Bieździadka - dwór w ruinie - historia

Bieździadka (daw. Bieździatka ,  Besdziadka.) – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie jasielskim, w gminie Kołaczyce. Podając za innym źródłem znajdujemy : Biezdziadka – staropolskie imię żeńskie, być może opisowe, a nie życzące, złożone z członów Biez- ("bez") i -dziadka ("dziadek"). Oznaczało "tę, która nie ma dziada" albo "tę, której męscy przodkowie nie są znani", bez dzietna, bez potomna. Męskie odpowiedniki: Biezdziad, Przezdziad.
Najprawdopodobniej Bieździadka założona została wraz z Bieździedzą przez ojca i syna z Rodu Romerów ( Saksoński ród szlachecki ), który od XVI w. osiedlił się w Polsce. Nobilitowana , spolszczona Rodzina Romerów otrzymała w 1543 roku herb Jelita – Kozła. Od końca XVI wieku obie wsie należały do rodziny Romerów. Potomkowie tego zasłużonego dla Polski rodu zamieszkiwali zarówno we dworze w Bieździadce, jak i we dworze w Bieździedzy , do 1944 roku.

Aleksander Romer odziedziczył po ojcu stary, drewniany alkierzowy dwór, który rozbudował, otynkował i wyposażył wnętrza. Gdy dwór przeszedł w ręce Aleksandra, został otynkowany, rozbudowany oraz wzbogacony w sprzęty takie jak : gdańskie krzesła, kolbuszowskie biurka i stoły, zwierciadła, składane krzesła podróżne, kanapy, kredensy, obrazy, aparaty kościelne do wyposażenia kapliczki i wiele innych. Okna ozdabiały „fironki z franclami”, obiekt ogrzewano piecami „farfurowymi” lub „saskimi”. W testamencie Aleksandra wymienione zostały również pokrycia na krzesła- prawdopodobnie pochodzące z manufaktury bieździadeckiej, dywan, ornat. Ściany pomieszczeń wizytowych obite były błękitnymi i cytrynowymi płótnami. . Dwutraktowy, z sienią na przestrzał (jak w austeriach) oraz czterema alkierzami posiadał wiele pomieszczeń, np. ”Izbę Wielką ”, „pokój średni”, „Białogłowska Izbę”, „apteczkę” . Za dworem mieścił się duży włoski ogród z „ulicą szpalerową” oraz  różnego rodzaju drzewami i kwaterami kwiatowymi. Poniżej budynku , stronę północną,  rozlokowane były obiekty gospodarcze, m.in. lamus, stodoła, wozownia stojąca do dziś, stajnia, piekarnia, kuchnia, obora, „Szopa Wielka”, „Mały Browar”. W owym czasie w pobliżu stał jeszcze „Dwór Średni” pokryty gontami.    Dwór alkierzowy przetrwał do końca XVIII w. Niewątpliwie poprzednikiem murowanego dworu był właśnie duży drewniany dwór, co potwierdza spis inwentarza dóbr z 1743 roku.. Początkowo mieszkał w nim jeszcze Cyprian, syn Aleksandra. Po Aleksandrze dwór przejął właśnie jego syn Cyprian, który mieszkał w nim jeszcze w końcu XVIII w. Cyprian Romer na przełomie XVIII i XIX wieku pobudował nowy dwór w innym miejscu (na piwnicach innego budynku, przypuszczalnie „Dworu Średniego), który przetrwał do 1990 roku kiedy to został zrównany .

Nieistniejący dwór Romerów w Bieździadce

Za sprawą Stanisława Romera, najdłużej żyjącego jego właściciela, dwór w ubiegłym stuleciu został ponownie  rozbudowany. Dobudowano jednotraktowy aneks mieszkalny w części wschodniej. Ściana frontowa aneksu posiadała  dwa prostokątne wejścia wsparte na toskańskich kolumnach, a pomiędzy nimi wkomponowane było okienko. Po pewnym czasie do ściany frontowej dodano nowe elementy: wsparte filarami ganki poprzedzające wejścia do dworu, ograniczone balustradami. Pod nimi umieszczono ażurowe ozdoby o wyraźnej orientalnej wymowie. Tylna elewacja budynku wzbogacona została w balkonik również zdobiony orientalnym ornamentem.

Usytuowany na wzgórzu dwór wybudowany został na planie wydłużonego prostokąta . Pomiędzy otworami wejściowymi znajdowały się dwa okienka i skromny gzyms. Wejścia prowadziły do sionek, z których można było przejść do pokoi. Całość pokryto dwuspadowym dachem. Tylną część budynku wzbogacono o pulpitowy daszek oparty na dwóch smukłych toskańskich filarach.. Z dworu w Bieździadce przeniesiono do dworu w Bieździedzy wspaniały ,choć nie duży kominek z czarnego marmuru z biało-różowymi wstawkami cennego kamienia.  II Wojna na zawsze rozdzieliła losy rodziny Romerów i dworu w Bieździadce.

Wzgórze dworskie obsadzono drzewami, umieszczono na nim również elementy malej architektury, ale do naszych czasów przetrwała jedynie późnobarokowa kapliczka. Za dworem, nad nieistniejącym już stawem dworskim ,  właściciel postawił na prośbę miejscowej ludności kapliczkę. Miejscowi uskarżali się bowiem , że nad wodą unosi się i  starszy topielec. Od kiedy kapliczka stanęła w obecnym miejscu, wszelkie strachy ustały.

W starych, głębokich dworskich piwnicach przechowywano w okresie okupacji uciekinierów. Po wojnie w zaniedbanych wnętrzach dworu pomieszkali ludzie zatrudnieni niegdyś na folwarku, a później rodziny bez własnego lokum. Dworek popadł w kompletną  ruinę, nie dbano, nie remontowano , nie zabezpieczano a jedynie użytkowano. Pod koniec XX wieku znaleźli się sponsorzy, pasjonaci historii i architektury, którzy chcieli zakupić budynek wraz z parkiem i przywrócić mu dawną świetność. Niestety, mieszkańcy wsi nie wyrazili na to zgody. Po siedzibie Romerów pozostały tylko fragmenty ścian i gruz


Wieś znana była z manufaktury gobelinów , tapiceri (szpalerów, ornatów) czynnej w II poł. XVIII w. Ówczesny właściciel wsi Aleksander Romer powrócił z Warszawy wraz z instruktorem-tkaczem Pawłem i założył tu warsztat tkacki. Wytworzone w Bieździadce ornaty opisywali historycy sztuki,  m.in. Stanisław Tomkowicz, Julian Pagaczewski, Tadeusz Mańkowski oraz Agnieszka Bender. Fabryka gobelinów tkała prawdopodobnie jeszcze w latach 1760-1780. Odnotowano ich istnienie (osiem sztuk) w kościele w Bieździedzy, w Krośnie w kościele u Kapucynów, Jarosławiu w kościele u Dominikanów, w kościele w Chlewiskach koło Radomia, w Muzeum Narodowym w Krakowie,  w Muzeum Okręgowym w Tarnowie oddział Zamek w Dębnie.

Z okresu I wojny światowej w Bieździadce zobaczyć można cmentarz (nr 41.) , na którym pochowano żołnierzy rosyjskich i niemieckich , poległych podczas ofensywy wrześniowej w 1915 roku. Biezdziadeczanie, zdolni do noszenia broni, walczyli po stronie Austrii.

 

 

Burmistrz gminy zaprasza

Małgorzata Salacha

Przyjęcia interesantów:
Poniedziałek 800 - 1400
W pozostałe dni w miarę wolnego czasu

Urząd Miejski w Kołaczycach

ul. Rynek 1
38-213 Kołaczyce
tel.:13 44 602 21
tel.:13 44 602 49
tel.:13 44 602 94
fax: 13 44 602 58
e-mail: sekretariat@kolaczyce.itl.pl

Zobacz również

wersja językowa

Kalendarz

styczeń 2018
Pn
Wt
Śr
Cz
Pt
So
Ni
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31

Zegar

  • :
  • :
Akceptuję

Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies.